กลุ่มและประเภท ผ้าทอลายขิด

     กลุ่มและประเภท ผ้าทอลายขิด 

  ซึ่งนับว่าเป็นวิธีการทอขิดไหมที่ยุ่งยาก ซับซ้อน และหลายขั้นตอน ตั้งแต่การเตรียมเส้นใยไหมสำหรับที่จะใช้ทอ การเตรียมไหมยืน การคำนวณเส้นไหมยืน วิธีการขึ้นไหมยืน วิธีการเรียงเส้นไหม การเก็บตะกอ การเตรียมเส้นไหมพุ่ง และเทคนิควิธีการทอลวดลายต่าง ๆ

•   ลายขิดแบบตะก้อลอย เรียงไปทางด้านหลัง 
• . เก็บตะกอแนวตั้ง
•  แนวยาวนอน 

ลายขิดอีสานได้ทอกันมาตั้งแต่อดีต จนถึงปัจจุบัน แบ่งกลุ่มลายผ้าทอลายขิด เป็น 3 ลักษณะคือ 

1.แบ่งแม่ลายได้เป็น 4 ประเภท 

1.1 ขิดลายสัตว์ 

1.2 ขิดลายพันธุ์ไม้ 

1.3 ขิดลายสิ่งของเครื่องใช้

1.4 ขิดลายเบ็ดเตล็ด 

ลายธรรมชาติ

1.2.1  ขิดลายพันธุ์ไม้ แบ่งได้เป็น 

1. ลายได้จากธรรมชาติสิ่งแวดล้อมที่เป็นจริง 

2. ลายได้จากรูปแบบทางเรขาคณิต 

3. ลายที่ได้จาก ความรู้สึกแนวความคิดจินตนาการ 

4. ลายที่สร้างขึ้นมาเพื่อตกแต่ง 

5. จากเทคนิคทำขึ้นใหม่ 

1.3 ขิดลายสิ่งของเครื่องใช้ แบ่งได้เป็น 

• ลายเรขาคณิต

 ซึ่งลวดลายเป็นรูปทรงเรขาคณิต แนวคิดได้จากธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ลายที่ได้จาก การนำลายขิด 2 ลายขึ้นไป มาประกอบและจัดองค์ประกอบ ให้ลายดูสวยงามหวือหวา น่าสนใจมากขึ้น เรียกว่า ลายประยุกต์ 

ลายผสมหรือ ลายแพรวา ลายที่อยู่บนผ้าแพรวา  

• ลายผสมหรือ ลายแพรวา ลายที่อยู่บนผ้าแพรวา  

จะนิยมทอสีเดียว เป็นสีพื้นแบบเดิม ๆ  มักเป็นสีที่เหมาะ  หรือสีที่แต่งตัวยาก เช่น สีน้ำตาล สีดำ สีเขียว สีน้ำเงิน สีแดง ฯลฯ ต่อมามีการใช้สีให้อ่อนลงและสีที่ต่างกัน แต่พอให้ดูกลมกลืน ทำให้ดูคมชัดขึ้น ส่วนใหญ่จะเป็นสีที่ดูกลมกลืนกัน มากกว่าจะตัดกันจนเห็นได้ชัด 

                อย่างไรก็ตามช่างทอขิดก็มักจะยังคงลวดลายซึ่งเป็นลายขิดหลัก ๆ ตามต้นแบบเดิม นับว่าเป็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่นที่สำคัญ ประเภทของผ้าไหมลายขิดที่ทอ มีหลายประเภท อาทิ ผ้าไหมลายขิดพื้นสีเดียว คือ ในผ้าผืนเดียวกันนั้นจะมีเพียงลายเดียว และสีเดียวตลอดทั้งผืน ผ้าไหมลายขิดมีเชิงครับผม